Egiaz edo gezurraz harago, Katxonderstango Errepublika dago: deprimiturik eta oprimiturik gabeko lurraldea.

2019/10/08

Eta aginduen jatorriaz ikertuko bagenu?





Kataluniako egoera sozio-politikoarekin lotuta legea bete beharraz eta desobedientzia zibilaz hainbeste hitz egiten den une honetan, Eduardo Galeanok idatzitako istorio labur hau etorri zait gogora:

Sixto Martinezek Sevillako kuartelean egin zuen soldadutza. 

Kuartelaren patioaren erdian, banku txiki bat zegoen, jarleku bat. Bankutxoaren ondoan, soldadu bat guardia egiten. Inork ez zekien zergatik egin behar zen guardia bankutxoaren ondoan. Guardia egin behar zen egin behar zelako, gau eta egun, egunero-egunero, eta belaunaldiz belaunaldi guardia egiteko aginduari eusten zitzaion eta soldaduek agindua betetzen zuten. Inork ez zuen zalantzarik izan, inork ez zuen inoiz galderarik egin. Horrela egiten bazen, eta betidanik horrela egin bazen, zerbaitegatik egingo zen.

Eta horrela izan zen norbaitek, ez dakit ze generalek edo koronelek, lehenengo agindua zein izan zen jakin nahi izan zuen arte. Artxiboetan asko miatu behar izan zen. Eta asko arakatu ondotik, jakin zen. Hogeitahamabi urte, bi hilabete eta lau egun lehenago, ofizial batek bankutxoaren ondoan guardia egiteko agindua eman zuen; izan ere, bankutxoa margotu berria zegoen, eta ez zuen nahi izan  margotu berria zegoen bankutxoaren gainean inor esertzerik. 

Akaso, aginduak noiztik, norengandik eta zergatik datozen ikertzen hasiko bagina...

Akaso arauak eta legeak bete beharra irtenbidetzat hartu beharrean arazotzat hartuko bagenu...

Martin Kitto

 



Argibideak

Istorioa "El libro de los abrazos" liburutik atera dut, eta "Burocracia/3" izenburua du. Neronek itzuli dut. 

Liburu hori ez dago euskarara itzulita, baina beste hauek bai: "Ispiluak. Mundu ia ororen historia" eta "Hitz ibiltariak". Gainera, Gerardo Markuletak itzulitako Galeanoren hainbat narrazio labur aurki daitezke Istorio hiperlaburrak antologian.

Goiko argazkiaren egilea Leada Gore da (lgore@al.com). Ekaitza izan arren, Arlingtongo soldadu ezezagunaren monumentuaren aurrean (AEB) guardia egiten ari den soldadua ageri da bertan.

2019/06/21

Nadeth Agirre Orioko traineruko patroiak sukar horiaz, presioaz, aurtengo denboraldiaz eta txikleez hitz egin digu




Nadeth Agirre Orioko traineruko patroia bisitan etorri zaigu Oiartzun Irratira. Hiru, bi, bat.. Estatxa askatu eta elkarrizketa gustagarria egin diogu, kontrako olatuak ondo gaindituz, ziaboga azkar eta estu bat eginez eta aldeko olatuak ondo aprobetxatuz.

Entzun nahi duzu elkarrizketa? Bada, egin klik hemen, saioa entzuteko edo mp3an jaisteko.

Ezer baino lehen, tentsio handiko bi gai aipatu dizkiogu: Zein diren bi gaiak? Argazki honetan laburbilduta daude biak:


Gero, aurrera eta atzera begira aritu gara. 

Atzera begirakoan, 2017ko Kontxako estropada ekarri dugu gogora: Beldurra sentitu zuen? Nola bizi izan zuen goiz hura? Itsaso zakar harekin berriro aterako litzateke traineruko patroi izatera?

Aurrera begirakoan, 2019ko denboraldiaz aritu gara: Presioaz, Orion arrauna bizitzen duten moduaz, arerioez, lehenengo bandera irabazteko gogoaz... 

Froga zientifiko bat ere egin dugu Nadethekin. Egia ote da Orion den-denek ezagutzen dutela nor den? Hori hala den egiaztatzeko, itsu-itsuan Orioko etxe batera deitu dugu, eta... Zer gertatu ote da? 

Elkarrizketa, baina, oso modu bortitzean bukatu da.

Bai, bukatu da. Eta hemen entzun dezakezu.

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/06/07

Euskal Herrirako ereserki nazional berria egiteko prest dago Andoni Tolosa Morau



Andoni Tolosa "Morau" prest al dago Euskal Herriko ereserkia egiteko? Goiko argazkian ikusten denez, Oiartzun Irratiko mikrofonoez inguratu dugu erantzuna eman dezan.

Eta badakizue zer esan duen? Ereserkia egiteko hiru osagai behar dituela: Manolo "el del bombo", lo-lo-lo estiloko estribilloa eta bi esaldi antologiko. Nola iritsi ote da ondorio horretara?

Ataka horretan egon aurretik, "Arma Txio Pum" saioan laguntza eman diogu Andoniri, eta "gure ereserki nazional batzuk" aztertu ditugu, ebakuntza egiten ari diren bi medikuk bisturiekin egiten duten matodologiari jarraiki. Tentuz eta artez.

Entzun nahi duzu elkarrizketa? Bada, egin klik hemen, saioa entzuteko edo mp3an jaisteko.

Elkarrizketan, hainbat abesti aztertu ditugu. Esate baterako, Mikel Laboraren "Xoriak xori". Zergatik aukeratzen dute abesti hori kirolari eta kirolzaleek garaipenak ospatzeko? Zergatik du hunkipen puntu hori?

Ez dizue barru-barruan zerbait pizten Baionako Avirongo jokalariek eta zaleek horrela abesten entzuteak?

Ereserkiaren musikari baino letrari erreparatuko bagenio, Andonik eta biok ez daukagu dudarik. Hau izango litzateke mailarik gorena:



Nolanahi ere, herri galdeketa batean ereserki nazionala hautatu beharko bagenu, seguru nago beste honek Mikel Laboaren edo Imanol Lartzabalen edozein abestik baino botu gehiago lortuko lituzkeela:



Orduan, zer? Ereserki berria izango dugu? Hasi al da Andoni lanean?

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/05/31

Iban Arantzabalekin mintzatu gara Goienaren kazetaritza ereduaz




Gaurkoan "Arma Txio Pum" saioan kazetaritza ereduez hitz egin dugu Iban Arantzabalekin. Goienaren kazetaritza eredua eta "beste batzuena" alderatu ditugu.

Elkarrizketa Oiartzun Irratiaren webgunean duzue entzungai. Egin klik hemen, eta zuzenean entzuteko edo mp3an jaisteko aukera duzue.

Kazetaritzarekin lotuta, hainbat gai aztertu ditugu Ibanekin: Kazetaritzak objektiboa izan behar du? Merezi du objektiboa izateko ahalegina egitea? Nola gauzatzen da hori Goienan? Zer-nola baldintzatzen du Goienaren jarduna finantzazioaren diruaren parte handi bat udalek jartzeak? Alderdi politikoek ez al dute tentaziorik Goienaren edukiak kontrolatzeko?

Baina ez pentsa teoriaren lainoetan ibili garenik. Praktikara ere jaitsi gara.

Batetik, guasap bidez azken orduko albiste lazgarri baten berri izan dugu, eta... Ausartu al da Iban albistea Goienan argitaratzen?

Bestetik, elkarrizketaren bukaeran Ibanek berak jarri dio izenburua elkarrizketari. Eskerrik asko, Iban! Lan bat gutxiago guretzat.

Elkarrizketa honen oinarrian Iban Arantzabalek Lasarte-Oriako Udaltop topaguneko jardunaldietan gai honen bueltan egindako aurkezpena dago. 

Hementxe duzue aurkezpena:



"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/05/27

Iban Zalduarekin solastu gara Gauzari buruz



Gaurkoan "Arma Txio Pum" saioan literaturan oinarritu gara Gauzari buruz hitz egiteko. Ze gauzari buruz? Bada, Gauzari buruz. Alegia, Iban Zalduak "Gauza" deitzen duen horri buruz...

Azken batean, Iban Zalduaren "Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak" ipuin liburua hartu dugu, eta bertatik ipuin bat aitzakiatzat hartuta elkarrizketa bideratu dugu. Ipuinak "Ibilbidea" du izenburu, eta bertan kontakizunak (errelatoak) dira hizpide.

Zer kontatzen dugu gure Gauzaz? Ze ikuspegi helarazten diogu Euskal Herrira datorrenari? Hau dela Europan iraultza armatu sozialista eta nazio askapen gartsua uztartzen dituen azken txokoa? Edo oso bestelako kontakizuna dugu eta adierazten dugu terrorismo basatiaren pean bizirik iraun duen gizarte espainiarraren zati bat garela? Zer-nolako eragina du horretan Fernando Aranbururen "Patria" liburuaren bertsioak?

Baina horretaz bakarrik ez dugu hitz egin. Beste gai hauek ere izan ditugu hizpide: museizazioa, turismofobia... Zinez interesgarria izan da solasaldia.

Elkarrizketa Oiartzun Irratiaren webgunean duzue entzungai. Sakatu hemen entzuteko.

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/05/10

Katixa Dolhare-Zaldunbide: "Lanaren jatorri etomologikoa torturarekin lotuta dago"



Gaurkoan "Arma Txio Pum" saioan lana hartu dugu lanaz hitz egiteko, eta Katixa Dolhare-Zaldunbide idazle, konferentzialari eta irakaslearekin mintzatu gara. Inguruko batzuek esaten diote ez duela lanik egiten, eta berak juxtu kontrakoa dio, lan asko egiten duela. Zergatik ote? 

Alfertuta ez bazaude, onena izango da elkarrizketa entzutea. Sakatu hemen eta entzun.

Elkarrizketaren jatorria Katixak Argian argitaratutako iritzi artikulu hau da: "Lanaren ongizateaz". Bertatik atera dugu goiko marrazkia ere (Paula Estevezena da).

Katixak artikuluan idatzitako pasarte batzuetan oinarrituta, hainbat gogoeta egin ditugu:

"Benetako euskaldunek" bekatutzat zeukaten alferkeria.
Baserri aldean, baita hirietako lantegietan ere hedatua den ikusmolde horrek badu zerikusirik Biblia-k azaltzen duen lanaren kontzepzioarekin, hain zuzen ere Jainkoaren madarikazio edo zigor saihestezinarekin.

Katixarekin hausnarketa lanaren kondenaz eta lanaren jatorri erlijiosoaz mintzatu gara. Lana Jainkoaren zigorra da?

[...] orain arteko linguista eta orokorrean irakasle gehienek erakutsi dute frantsesezko travail hitza latinezko tripaliare aditzetik datorkeela, horrek erran nahi duelarik "sufriarazi, torturatu trepalium tresnarekin". Lan egitea torturatua izatea liteke, fisikoki lehenik, ondotik moralki.

Lana torturarekin alderatzea ez al da gehiegizko metafora? Zenbat du lanak zigorretik? Lan guztiak dira zigor?

Gogora heldu zait Jean de La Fontaine idazle jeinutsua. Ez zuen gizarteak inposatutako lan torturatzailerik egin bere bizitzan, idazle soila izan zen -eta probokazioz bere epitafiotzat hitz hauek asmatu zituen: "Honek denbora ongi baliatu zuen: erdia lotan, bestea alfer".   


Arrazoi du De La Fontainek eta denbora ondo baliatzea alferkerian egotea da? Horrek ba ote du zerikusirik hartzaroan hain gustuko genuen abesti honekin?



Galdera gehiago egin dizkiot Katixari, eta Katixak erantzun zorrotzak eman dizkit. Elkarrizketa Oiartzun Irratiaren webgunean duzue entzungai. Sakatu hemen entzuteko.

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/05/03

Nahia Alkorta Elezgarai: "Indarkeria obstetrikoak osasun sistemaren babesa eta sistema juridikoaren babesa ditu"



Gaurkoa "Arma Txio Pum" irratsaioan broma gutxi. Gau ilun eta sexista batean argia jartzen saiatu gara: Indarkeria obstetrikoaz hitz egin dugu Nahia Alkorta Elezgarairekin (@nahietaezina). 

Zer da indarkeria obstetrikoa? Indarkeria obstetrikoa haurdunaldian, erditzean eta erditze ostean ere emakumearengan osasun sistemako langileek egiten duten indarkeria da.

Definizio horretatik harago egin nahi baduzu, entzun elkarrizketa hemen.

Gaurkotasun handiko gaia da, azken egunotan indarkeria obstetrikoaren gaiak hedabide nagusietara egin baitu jauzi Oviedon gertatutako kasu baten ondorioz (Marta Busquets Gallegoren iritzi artikulua).

Eta elkarrizketa entzun ondoren, indarkeria obstetrikoaz gehiago jakiteko gogoz geratu bazara, hementxe informazio iturri gehiago (Sakatu estekaren gainean edukiak bistaratzeko):

- #NierebaiInes Osinagak Berrian argitaratutako artikulua, elkarrizketan hainbat aldiz hizpide izan duguna. 

- Erditzea, bortxa bihurtua, Euskal Herriko bi emakumek NBEn jarritako salaketari buruzko artikulua, Maite Asensiok Berrian idatzia. Bertatik atera dugu goiko marrazkia.

Sabeletik Mundura webgunea, haurdunaldiaz, erditzeaz eta erditzearen ondoregoei buruzko euskarazko webgunea.

- Osasunaren Munduko Erakundearen adierazpena gaiari buruz (gaztelaniaz, frantsesez eta ingelesez).

- Emagin ibilitako batek idatzitako aitorpen gutuna berak ikusi eta egindakoekin (Twitterren zabaldua), elkarrizketan ere hizpide izan duguna.

- El parto es nuestro, gaiari buruzko webgunea (gaztelaniaz). Nabarmentzekoa "Estrategia de atenciĆ³n al parto normal en el Sistema de Salud" agiria.

Horrez gain, ikus-entzunezko bi ekoizpen hauek ere nabarmentzeko modukoak iruditu zaizkigu:

- Iciar Bollainek "Por tu bien" film laburra Youtuben ikusgai dago (02:55 minutukoa).

- "Parto respetado" dokumentala.

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto