Egiaz edo gezurraz harago, Katxonderstango Errepublika dago: deprimiturik eta oprimiturik gabeko lurraldea.

2019/05/10

Katixa Dolhare-Zaldunbide: "Lanaren jatorri etomologikoa torturarekin lotuta dago"



Gaurkoan "Arma Txio Pum" saioan lana hartu dugu lanaz hitz egiteko, eta Katixa Dolhare-Zaldunbide idazle, konferentzialari eta irakaslearekin mintzatu gara. Inguruko batzuek esaten diote ez duela lanik egiten, eta berak juxtu kontrakoa dio, lan asko egiten duela. Zergatik ote? 

Alfertuta ez bazaude, onena izango da elkarrizketa entzutea. Sakatu hemen eta entzun.

Elkarrizketaren jatorria Katixak Argian argitaratutako iritzi artikulu hau da: "Lanaren ongizateaz". Bertatik atera dugu goiko marrazkia ere (Paula Estevezena da).

Katixak artikuluan idatzitako pasarte batzuetan oinarrituta, hainbat gogoeta egin ditugu:

"Benetako euskaldunek" bekatutzat zeukaten alferkeria.
Baserri aldean, baita hirietako lantegietan ere hedatua den ikusmolde horrek badu zerikusirik Biblia-k azaltzen duen lanaren kontzepzioarekin, hain zuzen ere Jainkoaren madarikazio edo zigor saihestezinarekin.

Katixarekin hausnarketa lanaren kondenaz eta lanaren jatorri erlijiosoaz mintzatu gara. Lana Jainkoaren zigorra da?

[...] orain arteko linguista eta orokorrean irakasle gehienek erakutsi dute frantsesezko travail hitza latinezko tripaliare aditzetik datorkeela, horrek erran nahi duelarik "sufriarazi, torturatu trepalium tresnarekin". Lan egitea torturatua izatea liteke, fisikoki lehenik, ondotik moralki.

Lana torturarekin alderatzea ez al da gehiegizko metafora? Zenbat du lanak zigorretik? Lan guztiak dira zigor?

Gogora heldu zait Jean de La Fontaine idazle jeinutsua. Ez zuen gizarteak inposatutako lan torturatzailerik egin bere bizitzan, idazle soila izan zen -eta probokazioz bere epitafiotzat hitz hauek asmatu zituen: "Honek denbora ongi baliatu zuen: erdia lotan, bestea alfer".   


Arrazoi du De La Fontainek eta denbora ondo baliatzea alferkerian egotea da? Horrek ba ote du zerikusirik hartzaroan hain gustuko genuen abesti honekin?



Galdera gehiago egin dizkiot Katixari, eta Katixak erantzun zorrotzak eman dizkit. Elkarrizketa Oiartzun Irratiaren webgunean duzue entzungai. Sakatu hemen entzuteko.

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/05/03

Nahia Alkorta Elezgarai: "Indarkeria obstetrikoak osasun sistemaren babesa eta sistema juridikoaren babesa ditu"



Gaurkoa "Arma Txio Pum" irratsaioan broma gutxi. Gau ilun eta sexista batean argia jartzen saiatu gara: Indarkeria obstetrikoaz hitz egin dugu Nahia Alkorta Elezgarairekin (@nahietaezina). 

Zer da indarkeria obstetrikoa? Indarkeria obstetrikoa haurdunaldian, erditzean eta erditze ostean ere emakumearengan osasun sistemako langileek egiten duten indarkeria da.

Definizio horretatik harago egin nahi baduzu, entzun elkarrizketa hemen.

Gaurkotasun handiko gaia da, azken egunotan indarkeria obstetrikoaren gaiak hedabide nagusietara egin baitu jauzi Oviedon gertatutako kasu baten ondorioz (Marta Busquets Gallegoren iritzi artikulua).

Eta elkarrizketa entzun ondoren, indarkeria obstetrikoaz gehiago jakiteko gogoz geratu bazara, hementxe informazio iturri gehiago (Sakatu estekaren gainean edukiak bistaratzeko):

- #NierebaiInes Osinagak Berrian argitaratutako artikulua, elkarrizketan hainbat aldiz hizpide izan duguna. 

- Erditzea, bortxa bihurtua, Euskal Herriko bi emakumek NBEn jarritako salaketari buruzko artikulua, Maite Asensiok Berrian idatzia. Bertatik atera dugu goiko marrazkia.

Sabeletik Mundura webgunea, haurdunaldiaz, erditzeaz eta erditzearen ondoregoei buruzko euskarazko webgunea.

- Osasunaren Munduko Erakundearen adierazpena gaiari buruz (gaztelaniaz, frantsesez eta ingelesez).

- Emagin ibilitako batek idatzitako aitorpen gutuna berak ikusi eta egindakoekin (Twitterren zabaldua), elkarrizketan ere hizpide izan duguna.

- El parto es nuestro, gaiari buruzko webgunea (gaztelaniaz). Nabarmentzekoa "Estrategia de atención al parto normal en el Sistema de Salud" agiria.

Horrez gain, ikus-entzunezko bi ekoizpen hauek ere nabarmentzeko modukoak iruditu zaizkigu:

- Iciar Bollainek "Por tu bien" film laburra Youtuben ikusgai dago (02:55 minutukoa).

- "Parto respetado" dokumentala.

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/04/12

Hauteskunde kanpainaren hasieran Gorka Juliok gomendatu digu ez pentsatzeko elefante arrosetan!


Espainiako hauteskunde kanpaina hasi berri den honetan, guk elefante arrosei buruz hitz egin dugu Gorka Julio garatzaile, irakasle eta txiolariarekin (@teketen). 

Eta bai, harrigarria bada ere, bi gaiak landu ditugu elkarrizketan: hauteskundeak eta elefante arrosak.

Elkarrizketa hemen duzu entzungai.

Elkarrizketan oinarria hauteskunde kanpainako estrategia sofistikatuen erabilera izan da; hau da, Whatsapp, Twitter, Facebook eta bestelako mezularitza zerbitzuetatik iristen zaizkigun mezu politikoek zer-nola eragin dezaketen gure bozkan.

Gorkak argi esan digu: "Era guztietako zikinkeria botako digute, eta ez pentsa sare sozialetatik kanpo zaudetenak ere manipulazio arriskutik kanpo zaudetenik".



Elkarrizketa mamitsua izan da, eta esandako gauza guztietatik nabarmendu nahi ditut Gorkak emandako bi gomendio hauek: 

1. Komunikazio irekietan

Twitter, Facebook, Instagram eta antzeko komunikazio irekietan, alderdi politikoei ez zaie erreferentziarik oparitu behar, ezta kontra egiteko ere, horrek beraiek indartzen dituztelako. 

Horri "Ez pentsatu elefante arrosa batean" estrategia deritzo, esaldi hori entzun bezain pronto denok elefante arrosa batean pentsatzen jartzen baikara.

Akaso, umorearen erabilera onargarria izan liteke, alderdi politiko horiek edo euren ordezkariak erridikulizatzeko-edo. 
 
2. Komunikazio itxietan

Whatsapp, Telegram eta halako komunikazio itxietan, hor bai merezi duela mezu arrazistei, sexistei edo sektarioei aurre egitea, muga jartzea eta eztabaidan sartzea. Izan ere, alderdi politikoek hortik lortzen dute eragina eta boto-emaleengan iritziak errotzea.
 
Beste hari-mutur asko ditu gaiak, baita informazio iturri ugari ere. Honatx baten batzuk:


- "Aurreskundeak", Gorka Juliok Berrian idatzitako artikulua (2019-03-30).

- "Elefante bat svastikarekin" Gorka Juliok Berrian idatzitako artikulua (2019-01-19).

- "Albiste faltsuak gurasoak dira", Joxe Rojasen artikulua Sarean.eus-en.  

- Astroturfinga: Wikipediako definizioak gaztelaniaz eta frantsesez (euskaraz ez dago).

- Interneteko bota: Wikipediako definizioa hemen


"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/04/05

Elkano egokia da "gure" enbaxadore, ikur eta marka izateko? Axier Lopezekin gogoeta egiten



Zer ezaugarri izan behar ditu pertsona historiko batek herri baten marka bihurtzeko? Juan Sebastian Elkanok ezaugarri horiek betetzen ditu? Elkano buru zuen espedizioaren bosgarren mendeurrenean zer egin? 

"Arma Txio Pum" irratsaioan erantzuna ematen lagundu digu Axier Lopezek (@axierL). Elkarrizketa mamitsua egin diogu. Elkarrizketa hemen entzun dezakezue (mp3n).

Gaiak hari-mutur ugari ditu, elkarrizketan argi ikusi dugunez. Hona hemen batzuk:


1. Elkano eta Elcano ez dira gauza bera

Xelebrea oso. Wikipedian oso eduki desberdinak ditu "Elkano" eta "Elcano" hitzek.

Elkano da...


Elcano, berriz, da...


Gatazka iturri al da definizio desberdin horien atzean dagoena?

2. Zer diote Eusko Legebiltzarreko alderdiek?


Eusko Legebiltzarrak 2015eko azaroaren 25eko saioan "Elkanoren mundun biraren" bosgarren mendeurrenaz aritu ziren. Aho batez onartu zuen EAEko erakunde publikoek mendeurrenari garrantzi estrategikoa ematea eta Euskal Herria(?) mundura zabaltzeko Elkanoren figura baliatzea 

Proposamena Jon Azkue Manterola PSEko legebiltzarkideak aurkeztu zuen, eta legebiltzarkideen aurrean, besteak beste, hau adierazi zuen:


Gaur egun, mundu-bira horren bosgarren mendeurrena astronautak beste planeta batzuetara joatearen parekoa da, eta hori, ezbairik gabe, aukera paregabea da Getariarentzat, Gipuzkoarentzat eta Euskadirentzat Europan eta munduan ezagun egiteko, horrek gure errealitate ekonomiko eta kulturakak ezagutarazten lagunduko baitu, zalantzarik gabe, eta garapen-aukera ugari ekarriko baititu euskal herritar guztientzat. Horretarako, oroipen programa ireki bat ezarri behar dugu, ekitaldi kulturalekin eta bestelako ekitaldiekin (...).

 Oraingoan, Elkanoren izenean, zenbait produktu eskain ditzakegu, hala nola Arabako Errioxako ardoa; Getariako, Arabako edo Bizkaiko txakolina; gure sagardoa; arrainkontserba paregabeak; eta Idiazabalgo gazta. 


 Laburbilduz, hiru urte hauek aprobetxatu behar ditugu giza loturak eta lotura ekonomikoak sortzeko, ziur bainaiz horrek aurrerapen handiagoa eta gure langabeentzat eta, bereziki, gure gazteentzat enplegu-aukera gehiago ekarriko dizkigula. 

[Azkue jaunak esandako guztia Legebiltzarreko webgunera jo dezakezue. Sakatu hemen esandakoa irakurtzeko eta sakatu hemen bideoa ikusteko]

73 bozkatik 73 bozka alde. EAJk, EHBilduk, PSEk, Elkarrekin-Ahal Duguk, PPk eta UPyDk eman zuten baiezko bozka.


3. Elkanori buruzko ikus-entzunezkoen frontea martxan da


Mendeurrenaren ikus-entzunezko "frontea" martxan da dagoeneko.

"Elkano lehen mundu bira" marrazki bizidunetako filma estreinatu berri da Malagako zine jaialdian, eta uztailean Euskal Herriko zine aretoetan emango dute. Elkanoren espedizioaren ze ikuspegi emango ote digu filmak?


Pelikulak oso istorio erakargarria kontatzen du, pertsonaia asko daude eta plano oso politak ditu.

[Jone Landaluze, filmaren ekoizle eragilea, Irunero aldizkarian]


Marrazki bizidunetako filma ez da bakarra izango. Haragi-hezurrezko aktoreekin ere badator zer ikusia. Urte bukaeran filmatzen hasiko dira "Sin límites", eta Magallanes eta Elkanoren mundu bira kontatuko digun filma.

Elcano konkistatzaile "zuriena" da, ez du puntu ilunik.

[Miguel Menendez de Zubillaga, pelikularen ekoizlea, Radio Euskadiko Boulevard saioan

Elkanori buruzko telesail bat ere izango dugu, Espainiako Armadako historialarien gidoiarekin, Argian irakurri dugunez12 milioi euroko aurrekontua du, eta TVEren babesa lortze dute helburu.

4. ... eta ekitaldira Juan Sebastian Elcano etorriko da


Ez harritu, egia da. Juan Sebastian Elcano uztailean joango da Getariara. Izan ere, izen hori du Espainiako Armadaren ontziak. Uztailean Getarian izango dugu, eta ate irekien jardunaldiak ere egingo dituzte, Urola Kostako Hitzan irakurri dugunez.

Beste hari-mutur asko ditu gaiak, baita informazio iturri ugari ere. Nik bi hauek gomendatuko dizkizuet:

- Zer dugu ospatzeko? Zer dugu ezkutatzeko? Axier Lopezek Argian argitaratutako erreportaia.

- "Elkano, itsasoak emandako bizitza", Gari Berasaluzek Elkanoren bizitzari buruz argitaratutako liburua. 




"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/03/25

Zer egingo zenuke zure herrian VOXek mitin bat antolatuko balu?



Egungo giro politikoaz kezkatuta, "Arma Txio Pum" irratsaioa galdera honen gainean egituratu dugu: Zer egingo zenuke zure herrian VOXek mitin bat antolatuko balu? 

Erantzuna ematen Hedoi Etxartek lagundu digu, hiri buruzagian bizi den sobietar batek (@hedoi_etxarte). 

Elkarrizketa hemen entzun dezakezue (mp3n).

Elkarrizketarekin batera, galdera bera egin diegu Oiartzun Irratiko entzuleei eta txiolariei.

Oiartzun Irratiko entzuleen artean ezer ez egitearen aldeko erantzunak izan dira gehiengoa, baina izan dira proposamen zehatzak bota dituztenak ere: Aurrez aurre jartzea eta ongietorriak ez direla erakustea, udaletxean dagoen bandera gorri-horia oparitzea, txistua joz kalejira bat egitea abesti subertsiboekin...

Txiolarien artean zerbait egitearen aldekoak nagusitu dira, nahiz eta ez jakin zehazki zer egin.



Zer egin ez dakitenentzat eta beste guztiontzat, hona hemen txiolariek bota dituzuen ideietako batzuk.









Irratsaioa emititu eta egun batzuetara, Espainiako hauteskunde kanpainako lehen asteburuan, Donostian eta Bilbon...




Batzuek gaurkotasun handiko gaiak lantzen dituzte. Oiartzun Irratian gaurkotasunaren aurretik goaz. Guk gertatu aurretik lantzen ditugu albisteak.

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/03/15

Euskaldunak irabazle atera gara Basque Culinary Centerri buruzko polemikatik? Elkarrizketa Jose Mari Pastorri #BasqueFuckinaryCenter





"Arma Txio Pum" irratsaioan dikotomia bati buruz aritu gara: Basque Culinary Center edo Basque Fuckinary Center?

Erantzuna ematen Jose Mari Pastorrek lagundu digu, "Basque Fuckinary Center" artikuluaren egileak. Artikuluan, Pastorrek Basque Culinary Centerreko kudeatzaile-komunikatzailearen lanposturako euskara derrigorrezkoa ez izatea kritikatu du, eta horrek hautsak harrotu ditu. Basque Culinary Centerrek erantzun du dena deskuidu bat izan dela.

Elkarrizketa hemen entzun dezakezue (mp3n).

Jose Marirekin hizkuntzen inposizioaz hitz egin dugu, artikuluaren pasarte honetan oinarrituta:


[...] mezu subliminala bidali zaio euskaldunari: zure hizkuntza bigarren mailakoa da. Eta mezu agerikoa erdaldun erdaltzaleari: euskaraz jakitea ez da derrigorrezkoa. Lasai, hemen espainiera eta ingelesa besterik ez dugu inposatzen. 

Euskaldunok boikota egitea posible den ere izan dugu hizpide, baita argumentu mingarri honetaz ere:




Artikuluan egindako galdera hauen erantzunak bilatu ditugu: 


Diru edo babes publikoa jaso behar dute euskara hala iraintzen dutenek? Zergatik? Ez al zaie eskatu behar, kod etiko linguistiko moduko bat, komunitate euskalduna errespetatzera eramango dituena? Euskaldunok baztertzen gaituzten proiektuek sustengu publikoa izan behar dute?


Euskaldunak irabazle atera al gara polemika honetatik? Zer diozu zuk? Entzun elkarrizketa eta eman zure iritzia. Twitterren #ArmaTxioPum traola erabil dezakezu.

Ellkarrizketa osatzeko, hementxe dituzu gaiarekin lotura duten idaztzizko erreferentziak:

- "Basque Culinary Center", Jose Mari Pastorren artikulua Berrian.

- "Akats batetik hasita", Basque Culinary Centerren erantzuna Pastorren idatziari.

- "Egitasmoak izendatzea botorearen erakusketa bat da zuzen-zuzenean", Galder Unzaluri Berrian egindako elkarrizketa Bilbon ingelesezko izenak jartzeari buruz.

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/03/04

Joseba Sanz: "Egunean Gernikako bonbardaketa bat esportatu dugu Bilboko Portutik Saudi Arabiara".


Argazkia bideo honetatik atera dut: https://www.youtube.com/watch?v=nX79daLfpD8

"Arma Txio Pum" irratsaioan esentziara jo dugu, eta armez, txioez eta eztandez hitz egin dugu. Ez da hitz jolasa soilik, gerraren gordinaz eta armagintza industriaz hitz egin dugu. Horretarako, Joseba Sanz izan dut solaskide, "Gerra hemen hasten da" dokumentalaren zuzendaria.

Elkarrizketa hemen entzun dezakezue.

"Gerra hemen hasten da" Euskal Herriko armagintza industriak Yemengo gerra nola elikatzen duen azaltzen digu. 

Hona hemen dokumentalaren laburpena:




Datuak ikaragarriak dira: Gernikako bonbardaketan 30 tona lehergailu erabili zituzten. Bilboko portutik 12.000-14.000 tona atera dira Saudi Arabiara urte betean. 

Joseba Sanzek dioenez, egunean Gernikako bonbardaketa bat esportatu dugu Bilbotik urte betez.

Eta Euskal Herrian fabrikatutako armak dira. Eta hemen eragile asko daude inplikatuta: enpresak, Jaurlaritza, estatuak, unibertsitateak... 

Inork gehiago jakin nahi badu, hementxe ditu informazio iturri gehiago:

- "Kontzientzia kontua izan zen, ez aldarrikapen ekintza bat". Inazio Robles armak kargatzeari uko egin zion suhiltzaileari Berrian egindako elkarrizketa. 

- "Gerrarako Eusko Label marka, etxe alboan ekoizten diren aramak", Hala Bediren artikulua Euskal Herriko armagintza industriaz.

- "Estas guerras son muy nuestras. Industria militar vasca" liburua. Gasteizkoak kolektiboak idatzitako liburua. Salgai egoteaz gain, PDF formatuan jaitsi dezakezue hemen.


"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto