Egiaz edo gezurraz harago, Katxonderstango Errepublika dago: deprimiturik eta oprimiturik gabeko lurraldea.

2019/12/11

Galdera batzuk ETB Maratoiari buruz, etxeko teilatura igota





Etxeko teilatu gainera igo, eta lau haizetara galdera hauek oihukatzeko gogoa sortu zait. Auskalo zergatik!

Zer pentsatzen dute Norvegiako telebista publikoko arduradunek 17 orduz jarraian abesti bakar baten bertsioak emititzeaz? Eta Madagaskarrekoek?



Nola "izango gara berriz zoriontsu edozein herriko jaixetan", zergen bidez finantzatu beharrekoa karitate bidez ordaintzen bada?  Eta karitate kanpaina bat telebistarako ikuskizun bihurtzen bada? 

Egia da "Lau teilatu" abestia atzekoz aurrera jartzen baduzu "Karitatea elizatik atera eta telebistan sartu zen" esaldia entzuten dela?

ETB Maratoiaren arduradunek ba al dakite zer-nolako ondorioak eragiten dituen pertsona normal batengan abesti berbera egun gutxi batzuen buruan hamaika mila milioi aldiz entzuteak? Badago ikerketa psikiatrikorik horren gainean? Edo ikerketa horrekin lotutako esperimentua da pairatzen ari garena?

Zer pentsatuko genuke Espainiako telebista batean 17 orduz abesti berbera behin eta berriro jarriko balute? Adibidez, "Aserejé" edo "Macarena"...

Ze gizarte eredu dute buruan eta bihotzean kanpaina honetan parte hartu duten politikariek?

Nola banatuko dute bildutako dirua? Izan ere, 2017an iktusaren aurkako telemaratoian bildutako 146.410 euro kanpaina ordaintzeko erabili ziren, Argiak argitaratutakoaren arabera (albistea ikusteko, egin klik hemen).

"Hemen gaude eta poztutzen gara"? Zer dio "zure aitak"? Zer dio Josu Bergara abeslariak?

Duela urte askotxo, Xabier Montoiak kantaldi bat eman zuen Donostiako Parte Zaharreko lokal batean (Garai hartan bakarlari zebilen). Kontzertua bukatu ondoren, aukera eman zigun han geundenoi kitarra hartu eta abesti bat abesteko. Han zegoen gazte batek kitarra hartu eta "Lau teilatu" abestu zuen. Abesten bukatu zuenean, Xabier Montoiak hau esan zuen ironiaz eta haserre punttu batekin: "Euskal abesti guztietatik hori aukeratu behar zenuen? Zergatik?".

Montoiak esandakoaren arrastotik, bi proposamen.

Kanpaina horretarako, zergatik ez dute aukeratu "Gizartearen eraikuntza" abestia edo abesti horren zati hau?


Zer anarkista mota ginateke
gizarte hau kritikatuko ez bagenu,
eta zer artista mota ginateke
gizarte hau aldatu nahi ez bagenu*.

Edota zergatik ez "Aberri ilunaren poema"?


Behar zaitut, Euskadi, desesperatuki
puta batek alkohola behar duen gisa**,

Akaso, goruntz begiratzen ari gara eta keia dugu eskuetan.


Martin Kitto

 



*"Gizartearen eraikuntza" abestiaren letra Pako Aristirena da, eta Mikel Markezek abestu izan du.

 

**"Aberri ilunaren poema" Xabier Leteren abestia da. 

2019/11/29

Behin Bilbora joan eta ebakia euskaraz eskatu nuen




Halako batean iritsi naiz Bilbora. Automobila erdialdeko parking batean utzi, eta hantxe noa kalez kale hitzaldi batera. 

Kalean nagoela, 15-16 urteko 30 gazte inguru ikusi ditut, eta haietako batzuk euskaraz ari dira. Goizeko hamaikak dira. Irteera batean daude? Ziurrenik bai.

Kale batzuk beherago gizonezko bat pasa da nire ondotik, telefonoz hizketan. Hura ere euskaraz ari da.

Denda batera sartu naiz, eta euskaraz mintzatu naiz. Dendariak euskaraz erantzun dit.

Denda multinazional baten erakusleihoan euskarazko eta ingelesezko kartel hau ikusi dut:

 
Erakusleihoan ez dago beste kartelik.

Halako batean, iritsi naiz hitzaldiaren tokira, eta konturatu naiz oraindik 20 minutu falta direla hasteko. Kafetxoa? Zergatik ez? On egingo dit, eta badut denbora.

Agian, Bilboko kaleetan entzundakoagatik... Agian, dendan euskaraz jarduteko inolako oztoporik izan ez dudalako.... Agian, egun horretan "oso euskaldun" sentitzen naizelako... Auskalo zergatik, baina tabernako zerbitzari batengana jo eta euskaraz eskatu dut kafea.

- Egun on. Ebaki bat, mesedez.

Zerbitzaria begira geratu zait. Akaso ez dit entzun.

- Ebaki bat, mesedez.

- ¿Quéeeeeeeeeeeee?

- Ebaki bat, mesedez.

Berriro ere isilik geratu zait begira.

- Kortaua.

Buelta eman eta kafea prestatzen hasi da. Ulertu dit! Segituan ebakia ekarri dit. Normalean, zerbitzatu bezain pronto ordaintzeko ohitura dut, baina ordaintzea gerorako utzi dut. Auskalo zergatik!

Hortxe egon naiz, mahai baten ondoan eserita, telefonoan Twitterreko txioak irakurtzen-eta denborapasan. 

Iritsi da hitzaldira joateko ordua, eta alferkeria pittin batez altxa eta barrara joan naiz ordaintzera, baina... Ostras! Diru zorroa automobilean utzi dut! Ez dut dirurik. Galanta egin dut!

Nola esan nirekin "hain lehorra" izan den zerbitzariari dirurik gabe nagoela? Hasteko, hobe gaztelaniaz...

Esan diot dirurik ez dudala (gaztelaniaz), eta axolagabe begiratu dit (mutu). Gero etorri eta ordainduko diodala esan diot (gaztelaniaz). Behiak trenari bezala begiratu dit (mutu). Ez du gaizki hartu, behintzat (mutu).

Hitzaldira joan, gertatutakoa lankide bati azaldu eta lankideak dirua eman dit nire zorrak ordaintzeko. Eskerrik asko, Maialen!

Hitzalditik atera eta tabernara joan naiz zorrak kitatzera. Bi ordu eta erdi inguru pasa dira kafea hartu dudanetik.

Tabernara sartu eta ez dut ikusi kafea atera didan zerbitzaria. Beste bati "bota" diot gertatutakoa (gaztelaniaz): Kafea zorretan utzi dudala goizean, orain ordaintzera natorrela, barkatzeko, zenbat den kafea... Honek ere behiak trenari bezala... 

- No me han dicho nada.

Segundo pare batean elkarri begira egon gara, harik eta beste zerbitzari bat etorri eta hau esan duen arte:

- Sí. Ya me ha dicho Alberto* que un vasco ha dejado un café a deber.

Eta nik, basko honek, euro bat eta hogeita hamar zentimo atera eta ordaindu egin dut. "Agur" esan eta alde egin dut.

Bilboko taberna batean "baskoa" naiz ebakia euskaraz eskatu dudalako?



Martin Kitto

 



*Ez da zerbitzariaren benetako izena.


2019/10/08

Eta aginduen jatorriaz ikertuko bagenu?





Kataluniako egoera sozio-politikoarekin lotuta legea bete beharraz eta desobedientzia zibilaz hainbeste hitz egiten den une honetan, Eduardo Galeanok idatzitako istorio labur hau etorri zait gogora:

Sixto Martinezek Sevillako kuartelean egin zuen soldadutza. 

Kuartelaren patioaren erdian, banku txiki bat zegoen, jarleku bat. Bankutxoaren ondoan, soldadu bat guardia egiten. Inork ez zekien zergatik egin behar zen guardia bankutxoaren ondoan. Guardia egin behar zen egin behar zelako, gau eta egun, egunero-egunero, eta belaunaldiz belaunaldi guardia egiteko aginduari eusten zitzaion eta soldaduek agindua betetzen zuten. Inork ez zuen zalantzarik izan, inork ez zuen inoiz galderarik egin. Horrela egiten bazen, eta betidanik horrela egin bazen, zerbaitegatik egingo zen.

Eta horrela izan zen norbaitek, ez dakit ze generalek edo koronelek, lehenengo agindua zein izan zen jakin nahi izan zuen arte. Artxiboetan asko miatu behar izan zen. Eta asko arakatu ondotik, jakin zen. Hogeitahamabi urte, bi hilabete eta lau egun lehenago, ofizial batek bankutxoaren ondoan guardia egiteko agindua eman zuen; izan ere, bankutxoa margotu berria zegoen, eta ez zuen nahi izan  margotu berria zegoen bankutxoaren gainean inor esertzerik. 

Akaso, aginduak noiztik, norengandik eta zergatik datozen ikertzen hasiko bagina...

Akaso arauak eta legeak bete beharra irtenbidetzat hartu beharrean arazotzat hartuko bagenu...

Martin Kitto

 



Argibideak

Istorioa "El libro de los abrazos" liburutik atera dut, eta "Burocracia/3" izenburua du. Neronek itzuli dut. 

Liburu hori ez dago euskarara itzulita, baina beste hauek bai: "Ispiluak. Mundu ia ororen historia" eta "Hitz ibiltariak". Gainera, Gerardo Markuletak itzulitako Galeanoren hainbat narrazio labur aurki daitezke Istorio hiperlaburrak antologian.

Goiko argazkiaren egilea Leada Gore da (lgore@al.com). Ekaitza izan arren, Arlingtongo soldadu ezezagunaren monumentuaren aurrean (AEB) guardia egiten ari den soldadua ageri da bertan.

2019/06/21

Nadeth Agirre Orioko traineruko patroiak sukar horiaz, presioaz, aurtengo denboraldiaz eta txikleez hitz egin digu




Nadeth Agirre Orioko traineruko patroia bisitan etorri zaigu Oiartzun Irratira. Hiru, bi, bat.. Estatxa askatu eta elkarrizketa gustagarria egin diogu, kontrako olatuak ondo gaindituz, ziaboga azkar eta estu bat eginez eta aldeko olatuak ondo aprobetxatuz.

Entzun nahi duzu elkarrizketa? Bada, egin klik hemen, saioa entzuteko edo mp3an jaisteko.

Ezer baino lehen, tentsio handiko bi gai aipatu dizkiogu: Zein diren bi gaiak? Argazki honetan laburbilduta daude biak:


Gero, aurrera eta atzera begira aritu gara. 

Atzera begirakoan, 2017ko Kontxako estropada ekarri dugu gogora: Beldurra sentitu zuen? Nola bizi izan zuen goiz hura? Itsaso zakar harekin berriro aterako litzateke traineruko patroi izatera?

Aurrera begirakoan, 2019ko denboraldiaz aritu gara: Presioaz, Orion arrauna bizitzen duten moduaz, arerioez, lehenengo bandera irabazteko gogoaz... 

Froga zientifiko bat ere egin dugu Nadethekin. Egia ote da Orion den-denek ezagutzen dutela nor den? Hori hala den egiaztatzeko, itsu-itsuan Orioko etxe batera deitu dugu, eta... Zer gertatu ote da? 

Elkarrizketa, baina, oso modu bortitzean bukatu da.

Bai, bukatu da. Eta hemen entzun dezakezu.

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/06/07

Euskal Herrirako ereserki nazional berria egiteko prest dago Andoni Tolosa Morau



Andoni Tolosa "Morau" prest al dago Euskal Herriko ereserkia egiteko? Goiko argazkian ikusten denez, Oiartzun Irratiko mikrofonoez inguratu dugu erantzuna eman dezan.

Eta badakizue zer esan duen? Ereserkia egiteko hiru osagai behar dituela: Manolo "el del bombo", lo-lo-lo estiloko estribilloa eta bi esaldi antologiko. Nola iritsi ote da ondorio horretara?

Ataka horretan egon aurretik, "Arma Txio Pum" saioan laguntza eman diogu Andoniri, eta "gure ereserki nazional batzuk" aztertu ditugu, ebakuntza egiten ari diren bi medikuk bisturiekin egiten duten matodologiari jarraiki. Tentuz eta artez.

Entzun nahi duzu elkarrizketa? Bada, egin klik hemen, saioa entzuteko edo mp3an jaisteko.

Elkarrizketan, hainbat abesti aztertu ditugu. Esate baterako, Mikel Laboraren "Xoriak xori". Zergatik aukeratzen dute abesti hori kirolari eta kirolzaleek garaipenak ospatzeko? Zergatik du hunkipen puntu hori?

Ez dizue barru-barruan zerbait pizten Baionako Avirongo jokalariek eta zaleek horrela abesten entzuteak?

Ereserkiaren musikari baino letrari erreparatuko bagenio, Andonik eta biok ez daukagu dudarik. Hau izango litzateke mailarik gorena:



Nolanahi ere, herri galdeketa batean ereserki nazionala hautatu beharko bagenu, seguru nago beste honek Mikel Laboaren edo Imanol Lartzabalen edozein abestik baino botu gehiago lortuko lituzkeela:



Orduan, zer? Ereserki berria izango dugu? Hasi al da Andoni lanean?

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/05/31

Iban Arantzabalekin mintzatu gara Goienaren kazetaritza ereduaz




Gaurkoan "Arma Txio Pum" saioan kazetaritza ereduez hitz egin dugu Iban Arantzabalekin. Goienaren kazetaritza eredua eta "beste batzuena" alderatu ditugu.

Elkarrizketa Oiartzun Irratiaren webgunean duzue entzungai. Egin klik hemen, eta zuzenean entzuteko edo mp3an jaisteko aukera duzue.

Kazetaritzarekin lotuta, hainbat gai aztertu ditugu Ibanekin: Kazetaritzak objektiboa izan behar du? Merezi du objektiboa izateko ahalegina egitea? Nola gauzatzen da hori Goienan? Zer-nola baldintzatzen du Goienaren jarduna finantzazioaren diruaren parte handi bat udalek jartzeak? Alderdi politikoek ez al dute tentaziorik Goienaren edukiak kontrolatzeko?

Baina ez pentsa teoriaren lainoetan ibili garenik. Praktikara ere jaitsi gara.

Batetik, guasap bidez azken orduko albiste lazgarri baten berri izan dugu, eta... Ausartu al da Iban albistea Goienan argitaratzen?

Bestetik, elkarrizketaren bukaeran Ibanek berak jarri dio izenburua elkarrizketari. Eskerrik asko, Iban! Lan bat gutxiago guretzat.

Elkarrizketa honen oinarrian Iban Arantzabalek Lasarte-Oriako Udaltop topaguneko jardunaldietan gai honen bueltan egindako aurkezpena dago. 

Hementxe duzue aurkezpena:



"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto






2019/05/27

Iban Zalduarekin solastu gara Gauzari buruz



Gaurkoan "Arma Txio Pum" saioan literaturan oinarritu gara Gauzari buruz hitz egiteko. Ze gauzari buruz? Bada, Gauzari buruz. Alegia, Iban Zalduak "Gauza" deitzen duen horri buruz...

Azken batean, Iban Zalduaren "Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak" ipuin liburua hartu dugu, eta bertatik ipuin bat aitzakiatzat hartuta elkarrizketa bideratu dugu. Ipuinak "Ibilbidea" du izenburu, eta bertan kontakizunak (errelatoak) dira hizpide.

Zer kontatzen dugu gure Gauzaz? Ze ikuspegi helarazten diogu Euskal Herrira datorrenari? Hau dela Europan iraultza armatu sozialista eta nazio askapen gartsua uztartzen dituen azken txokoa? Edo oso bestelako kontakizuna dugu eta adierazten dugu terrorismo basatiaren pean bizirik iraun duen gizarte espainiarraren zati bat garela? Zer-nolako eragina du horretan Fernando Aranbururen "Patria" liburuaren bertsioak?

Baina horretaz bakarrik ez dugu hitz egin. Beste gai hauek ere izan ditugu hizpide: museizazioa, turismofobia... Zinez interesgarria izan da solasaldia.

Elkarrizketa Oiartzun Irratiaren webgunean duzue entzungai. Sakatu hemen entzuteko.

"Arma Txio Pum" ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Martin Kitto